Wyszukiwarka grobów i osób pochowanych na warszawskich cmentarzach. Obejmuje już ponad 250 tys. grobów

Ponad ćwierć miliona grobów i ponad pół miliona pochowanych osób – tyle obejmuje już baza danych dostępna w miejskim serwisie mapowym. Dzięki internetowej wyszukiwarce można sprawdzić, gdzie znajduje się grób bliskiej osoby na jednym z pięciu stołecznych cmentarzy.

Wyszukiwarka grobów działa w serwisie mapowym m.st. Warszawy pod adresem https://mapa.um.warszawa.pl/mapa/640c16b2-9edc-4b51-997a-1b3fe6430bb0. Obejmuje cmentarz Stare Powązki, Cmentarz Komunalny Północny, Cmentarz Wojskowy na Powązkach oraz część Cmentarza Ewangelicko-Augsburskiego i Cmentarza Prawosławnego na Woli. Dane są na bieżąco aktualizowane we współpracy z Zarządem Cmentarzy Komunalnych w Warszawie i Biurem Stołecznego Konserwatora Zabytków.

Obsługa narzędzia jest prosta. W pionowym menu po lewej stronie wystarczy wybrać nekropolię, a następnie wpisać dane zmarłego, np. nazwisko lub jego fragment czy imię. Im więcej informacji, takich jak data śmierci, tym dokładniejszy będzie wynik wyszukiwania.

Pomysł zinwentaryzowania grobów na zabytkowych warszawskich cmentarzach narodził się w Biurze Stołecznego Konserwatora Zabytków. Prace ruszyły w 2009 roku od najstarszej z nekropolii – założonych w 1790 roku Powązek. Projekt prowadzono pod nazwą „Gromadzenie danych dotyczących pomników nagrobnych występujących na terenie wpisanego do rejestru zabytków cmentarza Stare Powązki”. Dokumentowanie trwało aż dziesięć lat i zakończyło się w 2019 roku. Spisano w tym czasie ponad 98 tys. grobów, pól grobowych i tablic memoratywnych, rozmieszczonych w 436 kwaterach, Alei Zasłużonych i katakumbach.

Było to pierwsze w historii cmentarza przedsięwzięcie na tak dużą skalę. Wcześniejsze inwentaryzacje prowadzono wybiórczo – zazwyczaj ograniczały się do najstarszej części nekropolii albo obejmowały jedynie pomniki o szczególnej wartości artystycznej lub upamiętniające znane postaci.

Podczas prac powstawała elektroniczna baza danych z informacjami o wyglądzie, stanie zachowania i lokalizacji wszystkich obiektów cmentarnych. Połączenie jej z internetowym serwisem mapowym sprawiło, że zgromadzona dokumentacja stała się powszechnie dostępna. Mieszkańcy mogą dzięki niej odnaleźć grób swojego przodka lub osoby, którą się interesują. Historycy, varsavianiści i konserwatorzy zabytków, którzy potrzebują bardziej szczegółowych informacji, mogą zwrócić się bezpośrednio do Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków.

Największym wyzwaniem dla inwentaryzatorów na Powązkach było odczytywanie zatartych i nieczytelnych inskrypcji. Przetestowano kilka metod, ale najlepsze efekty przynosiło zaskakująco proste rozwiązanie – polewanie nagrobków wodą. Pomagało również podświetlanie napisów pod odpowiednim kątem, które wydobywało kontrast między płaską powierzchnią kamienia a głębią liter. Wiele pomników było porośniętych mchem i roślinnością lub przysypanych ziemią. Ukryte pod mchem inskrypcje zazwyczaj udawało się jednak odszyfrować za pomocą dotyku.